BOKEŠKA MORNARICA, NOVI IDIOTIZAM POLITKOREKTNOG MULTIETNICIZMA

Postaje međuilirska tradicija da svoje ratove za ekskluzivnost zajedničkog nasleđa  internacionalizujemo.

Deo javnosti u Bosni uzbudilo je svojevremeno što su stećke  za popis nematerijalne baštine UNESKO, zamislite zajednički, kandidovale i Srbija i Crna Gora i Hrvatska i Bosna. Kako kad je to samo  “bosansko”, graknuše? Politkorektni bijaše u rascepu imanentnom šizofreniji njihovog multietnicizma – s jedne strane su hvalili dojuče zaraćene “narode” što su se dogovorili i ujedinili, a s druge, ubeđivali su da su stećci i “crnogorski” i “srpski” i “hrvatski” makar manjim delom.

Na (bez)načelno isti način zaratili su i “Crnogorci” sa “Hrvatima” oko Bokeške mornarice – najstarijeg strukovnog udruženja pomoraca u ovom delu Evrope i sveta. Koja se, uzgred, izvorno i uglavnom (sve do pred kraj 19. veka)  uopšte nije zvala Bokeška nego Kotorska mornarica. I na isti način rešili problem – Bokeška mornarica je, posle žalbe hrvatske strane u liku države i NVO hrvatske nacionalne manjine u Crnoj Gori, postala pomalo i hrvatska baština, a Tripundanske svečanosti (u Kotoru!) na kojima ista nastupa,  postale skoro sasvim hrvatska, usred države Crne Gore, a skoro nimalo ostala crnogorska. Obrazloženo ovako: “Tripundanske svečanosti upisane su u registar kulturne baštine Republike Hrvatske (Proslava Svetog Tripuna i Kolo Svetog Tripuna – Tradicije Bokeljskih Hrvata u Republici Hrvatskoj) i dio su nematerijalne baštine Republike Hrvatske. Kult svetog Tripuna i svečanosti njemu u čast, neraskidivo su vezane uz Bokeljsku  mornaricu, za čije stvaranje i očuvanje su najzaslužniji pripadnici hrvatskog naroda.”[i]

Predmetni idiotizam ima dva osnovna temelja:

  1. Tradicije stare više vekova, čak i pokoji milenijum, pripisuju se “etničkim” identitetima koji su izvorno bili nepoznati, recimo Kotorskim mornarima 11. veka. Identitetima nastalim tek u 19. veku. Crnogorce su počeli da stvaraju cetinjske vladike kao Pijemont oslobođenja i svih ostalih Ilira, a Hrvate Ante Starčević, kao ime za ceo jedinstveni narod, dotada zvan naš, ilirski ili slovinski (a po Dositeju i Vuku srpski). Oba projekta su bila sasvim kompatibilna jer su se borili za ostvarenje istog cilja – oslobođenje celog naroda. Crnogorci su počeli sa svoje teritorije odmetnute od Turske imperije, a Hrvati, logično sa svoje, tada u AU monarhiji.
  2. Nemogućnost da se omeđi “tekućina” jednog te istog naroda u spojenim sudovima današnjih (pseudo)državica i  etničkih (pseudo) dentiteta.

A uzrok svemu su etablirani oksimoron- koncepti “verskih naroda” Hrvata, Srba i Bošnjaka, zbog kojih se većina ilirskih etnicizama preciznije naziva kleronaci(onali)zam, nasta(ja)li tek od 1900. pa nadalje. Projekcija koncepta i konteksta “verskih naroda” unazad kroz povest nužno ishodi montipajtonovskim kretenizmima, poput predmetnog.

A sad da prevedem na jezik “svinjara i govedara” … i ovčara, jer se baš o njima – Vlajima, radi. U momentu osnivanja i većem delu istorije Kotorske mornarice Hrvati i (“ono” što će se tek 6 vekova kasnije nazvati) Crnogorci su bili “Vlaji”, oni što žive iza brda. Mornari grada kome su ton davali “likovi” koji se prezivaju Buća, Bizanti ili Drago i doma uglavnom zbore iskvareni venecijanski italijanski, čuli su po nevoljama za svoje Vlahe – iz Kotorskog zaleđa, buduće Crnogorce, ali za Hrvate koji su tada mirno čuvali ovce i bili vojni stalež najamnika u planinama (fetivim rečnikom rečeno vukojebinama) Like, Korduna i današnje Bosanske Krajine teško da su čuli, sem ako bi u brojnim ratovima angažovali za pare neke od tamošnjih najamnika, po kojima su bili (i ostali) čuveni.

Elem, Kotorska mornarica i pripadajući joj kulturan svet izvorno nema ama baš nikakve veze s ovim Vlajima – Hrvatima i potonjim Crnogorcima.

S današnjom Hrvatskom bi imala veze preko Dalmacije. Naime, Dalmacija je 1945. administrativno podeljena između republike Hrvatske i republike Crne Gore. Njen manji deo, Boka Kotorska, uski pojas od mora do prvih visova, od reke Sutorine iza Igala do reke Željeznice ispred Bara, pripao je Crnoj Gori.

Dok je u republici Hrvatskoj normalno da se baštini bogata kultura Dalmacije, koja i tamo čini većinu spomeničkog i arhivskog fonda, Crnoj Gori, u kojoj  primorska katolička baština čini 70% spomeničkog fonda,  bi isto to, naime da baštine deo Dalmacije zvan Boka, da brane zagovornici novohrvatskog identiteta (katoličkog “verskog naroda”). Drugim rečima Hrvatima (u smislu državljana Hrvatske) je dozvoljeno da se emancipuju baštineći i usvajajući prebogatu Dalmatinsku kulturu, da prestanu da budu samo primitivni Vlaji i vojni najamnici, panduri i pljačkaši, kakvi su bili tijekom trajanja Kotorske mornarice, a Crnogorcima nije. Oni su osuđeni da baštine samo  tradiciju brdskih drumskih razbojnika prednjegoševskog doba. Kojima, o apsurda, Boka duguje svoju striktno pomorsku orjentaciju. Naime, toliko su pljačkali trgovačke karavane da su Kotorani, za razliku od Dubrovčana koji su imali bezbedan karavanski put Drinom do svog centra trgovine – Beograda, sasvim odustali od kopnene trgovine i okrenuli se samo plovidbi.

Upravo je ta striktno pomorska orjentacija učinila  da je i kontekst veze s Dalmacijom u predmetnom slučaju Bokeške mornarice –  tanak. Dalmatinci, većinom težaci – koloni, su se više bavili ratarstvom i kozarstvom, i priobalnim ribolovom, dok je malobrojni posednički sloj sveštenstva, plemića i ćitadina parazitirao u gradovima od rente težaka ratara.

Nasuprot njima ” … U doba propasti Mletačke republike, 1797.,  u Boki je bilo preko 300 lađi duge plovidbe … i preko 300 manjih lađi koje su mogle ploviti po Jadranu..”[ii] (u Dubrovniku istovremeno – 150 velikih lađi). Sredinom 19. veka kad je Dalmatinska flota obnavljana proporcije su bile sledeće: “Pomorski okrug Zadar imao je 6 lađi duge plovidbe, Split 7, Dubrovnik 61 a Kotor 118od ukupno 191 lađe u celoj Dalmaciji[iii]

Zanimljivo je da su i ratari Boke bili više vezani za “srednju” plovidbu. Naime, u južnim komunitadama Miholjski zbor, Maine i Paštrovići i okolini Bara i Spiča intenzivno se gajila maslina na Mediteranu veoma cenjene sorte žutice. Sav rod su prodavali u Veneciji tako da su mnogi obični seljaci, uglavnom Paštrovići, svake godine plovili preko celog Jadrana sopstvenim brodicama. U tim komunitadama većina stanovništva su i tada bli pravoslavne vere tako da teza o ekskluzivnoj katoličkoj “tapiji” na plovidbu ne stoji baš. Uzgred, i najveća ribarska zadruga sa flotom riibarica u vreme SFRJ je bila u selu Bigova, čisto pravoslavnom. Meštani su zarađivali svoje penzije ribareći po čitavom Mediteranu.

Najviše zbog toga Bokelji su se gordili svojom “samobitnošću”. “U odgovori poslanom  hrvatsko saboru 1848. Bokelji se najpre ograđuju da nisu Dalmatinci “no bokezi” (pa izjavljuju da  Boka i Dalmacija “pripadaju … slaveno-serbskoj narodnosti … to jest jugoslavenskoj)”[iv]

Dakle sve ove pomorske tradicije tiču se autohtonog lokalnog stanovništva danas sa teritorije države Crne Gore, pa je stoga logično da ta država “svojata” ovu baštinu kao svoju.

Do veze s Hrvatskom još ne dođosmo. Naime, država Hrvatska nije potegla kao poveznicu zajedničku Dalmatinsku kulturalnost, nego “etničke” argumente. Što ovaj tekst uvodi u žanr farse o više jedinstvenog naroda na koju svi pristaju.

Oni, a i svi ostali današnji Ilir za njima, postuliraju Hrvate kao verski katolički narod, kako je definisan na svehrvatskom katoličkom kongresu jezuita 1900. Hrvatska smatra da tom postuliranom besmilicom  ima tapiju na sve katolike govornike srpskohrvatskog jezika i svu njihovu tradiciju unazad hiljadama godina ma gde bila/i. Znamo da je ovo bar od 1945. nametnut režimski narativ u celoj Jugoslaviji po kome ljudi moraju da se ponašaju. Tako se i u Boki većina katolika danas etnički izjašnjavaju  kao Hrvati.

Jedan kotorski aktivista pokojnog Liberalnog saveza Crne Gore mi je jednostavno objasnio – oni koji idu u crkvu izjašnjavaju se kao Hrvati i glasaju za DPS (Đukanovićevu stranku), a koji ne idu su Crnogorci i glasaju za liberale (tada glavnu opoziciju režimu). Suprotno stereotipu koji bi bio očekivan, Đukanovićev režim ne forsira crnogorski nacionalizam, nego manjinski kulturalizam, jer upravo izbornim manipulacijama i, što ne reći, korupcijom, manjinske stranke budu tas kojim prevagne na izborima. Tako se i sada, na predstojećim predsedničkim izborima očekuje. Zato i u međudržavnim sporovima sa ilirskim susedima često povlađuju “protivničkim” argumentima.

Analizirajmo “etničku” strukturu današnjih “Hrvata” u Boki. Sasvim manji deo potomci su doseljenika iz vremena vladavine Austro Ugarske, čeških, nemačkih, slovenačkih, mađarskih inženjera, oficira i sl. Lako ih je prepoznati po prezimenima – Varga, Rilke, Rajhel, Slaby … sasvim je malo potomaka starih porodica koje se nisu “istražile”, poput Sbutega, osam stotina godina stare porodice bokeljskih pomorskih kapetana i proizvođača svile npr. Čiji potomak, sveštenik i vrsni intelektualac don Branko objašnjava jedan analogan slučaj, glede karnevala kaže: “” … nije riječ o hrvatskoj tradiciji, nego da je po srijedi kristijanizirana mediteranska tradicija koja potječe iz antike. U priobalnoj Crnoj Gori zadržava se sloj mediteranske kulture i vrši se kulturalizacija došljaka, usprkos velikom smanjenju broja baštinika.” (u slučaju Kotorske mornarice reč je o srednjovekovnoj tradiciji, ostalo “ne bi menjao”).

Posledji budvanski plemić, Anzulović (inače poreklom, kao i većina budvanskog plemstva – iz  Smedereva), preminuo je pre više od decenije, kotorski (Buće i Bizanti..) vekovima ranije.

Deo je potomak doseljenika iz Dalmacije, takvih je najviše u Budvi, mahom ribara težaka Korčulana koji su tradicionalno snabdevali budvansku peskariju ribom (12 sati veslanja po bonaci). I njih je lako prepoznati po “italijanskim” prezimenima poput Antonioli, Palunko i sl.

Većina se prezivaju – Marković, Nikolić, Milošević, Petrović, Martinović, Vučetić, Vučković … gle čuda kao i crnogorska bratstva odmah iza brda u Katunskoj nahiji. Njihovi preci, obično posluga, najčešće bi preuzeli bi kuće i imanja svojih gazda, starih porodica koje su se “istražile” (nisu imale potomstva). Naseljavanjem unutar gradskih zidina prelazili bi u katoličku veru ako su bili pravoslavni, jer je takav bio propis, do Napoleonovih osvajanja nije bilo verske tolerancije.

Stalna i brza kulturalizacija došljaka je suština bokeške kulture, ona je i sada “u tijeku”. A došljaci su najčešće – gle čuda – iz neposrednog susedstva. Neki bi, ko što već napisah, da “autorskim pravima na hrvatsko ime” i (pseudo)manjinskim getoizacijama da to spreče.

Dakle, došli smo “jednim udarcem” do veze sa “etničkim Crnogorcima” preko porekla i sa “identitetskim” Hrvatima preko veroispovesti i ekstremne ideologije “verskog naroda”.

Samo “niđe veze” s državom Hrvatskom i njenom teritorijama i tamošnjim stanovništvom, što je posebno apsurdno glede upisivanja Tripundanskih svečanosti u Kotoru kao baštine republike Hrvatske.

Inače, prema poslednjem popisu katolika je u Kotoru 11,76%, najviše je u Tivtu 20,45%, a u najstarijem gradu, Budvi, vekovima sedištu biskupije, danas ima više muslimana (3,40%) nego katolika (2,25%).

Šta mislite da li na Tripundanskim danima (svetac zaštitnik Kotora, 1. februar je dan grada) učestvuje samo tih 11,76% Kotorana ili ima i “pokoji” kulturalizovani došljak?

Ne znam kojem etnosu pripadaju ateisti, najviše u Crnoj Gori ih je baš u Kotoru (2, 03%).[v]

Najapsurdnija posledica kleronacionalizama “verskih naroda” Srba, Hrvata i Bošnjaka je što u svoj vir uvlače i one koji nisu na konfesionalnim osnovama koncipirali svoj identitet. Ako je 70% materijalne baštine u Crnoj Gori “hrvatsko” kao katoličko, šta preostaje Crnogorcima u sopstvenoj zemlji ako i Bošnjaci i Srbi traže “svoje”  muslimansko i pravoslavno ko što čine? Samo “kultura” nepismenih drumskih razbojnika? Što bi u bokeškom slučaju značilo prestanak “kulturalizacije došljaka” kojih je sada više nego ikada, dakle – nestanak Boke.

Ali,  Boka note dead!

 

[i] http://www.mvep.hr/hr/mediji/priopcenja/hrvatska-nominacija-za-upis-tripundanskih-svecanosti-na-unesco-ov-reprezentativni-popis-nematerijalne-bastine-covjecanstva,31513.html

 

[ii] AKADEMIK GRGA NOVAK Tekst iz 1948. DALMACIJA NA RASKRŠĆU 1848. GOD. https://ia800205.us.archive.org/27/items/DalmacijaNaRaskru1948.GrgaNovak/Dalmacija%20na%20raskr%C5%A1%C4%87u%201948.%20Grga%20Novak_text.pdf

 

[iii] Isto str 37

[iv] Isto str 165

[v] O ludilu koncepta  multietničnosti -ПОПИС СТАНОВНИШТВА У ЦРНОЈ ГОРИ – ИМБЕЦИЛНОСТ „МУЛТИЕТНИЧНОСТИ“ http://branali.blogspot.rs/2011/07/blog-post_14.html

I POPISDARIJE DILJEM ILIRIKA – LUDILO MULTKULTURALIZMAhttps://branaliblog.wordpress.com/2017/11/06/popisdarija-diljem-ilirika-ludilo-multkulturalizma/

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s